U bent hier

Koninklijke Verzamelingen, Den Haag

Koninklijke Verzamelingen

Koninklijke Verzamelingen

De Koninklijke Verzamelingen omvatten de collecties van kunst en kunstnijverheid, waaronder een intrigerende collectie portretminiaturen, historische objecten, de huisarchieven die teruggaan tot de voorouders van Willem van Oranje, handschriften en kaartmateriaal van de koninklijke familie, een grote boekenverzameling en allerlei geschenken aan de leden van het koninklijk huis. Ze zijn samengebracht in een speciaal ontworpen archiefgebouw annex bibliotheek en museum in Den Haag.

Archiefgebouw

Aan het begin van de jaren '90 van de 19de eeuw stelt koningin-regentes Emma aan de voogdijraad van haar dan nog minderjarige dochter, koningin Wilhelmina, voor het omvangrijke koninklijk huisarchief en de bibliotheek samen onder te brengen in een nieuw gebouw. Deze zijn tot dan toe op verschillende locaties in Den Haag en elders ondergebracht, vaak onder erbarmelijke omstandigheden. De Intendant der Koninklijke Paleizen en bouwkundig ingenieur jhr. Jacobus Pompejus Ernst Hoeufft van Velzen krijgt de opdracht een archiefgebouw te ontwerpen, dus zonder bibliotheek. In 1897 wordt het gebouw voltooid. Het bestaat uit een neoclassicistisch middendeel, met op de begane grond kantoren en op de 1ste verdieping een museumzaal. Aan de linkerzijde ligt een sobere archiefvleugel, die in datzelfde jaar alsnog wordt aangevuld met een identieke bibliotheekvleugel aan de rechterkant volgens het oorspronkelijke plan.

Begane grond

Het interieur is rijk gedecoreerd met wandversieringen en plafondschilderingen, glas-in-loodramen en kunstvoorwerpen die her en der staan opgesteld. Rond de vestibule op de begane grond liggen de werkkamer van de directeur (oorspronkelijk de kamer van de koningin), de werkkamer van de archivarissen (oorspronkelijk de kamer van de directeur), een wachtruimte en een werkkamer voor bezoekers. De miniatuurkamer ligt nu op de 1ste verdieping naast de museumzaal. Hierin is de verzameling portretminiaturen te zien die met name koningin Sophie en haar zoon Alexander bijeenbrachten.

Trappenhuis

Een monumentale bordestrap leidt vanuit de vestibule naar de 1ste verdieping. Het trappenhuis is voorzien van glas-in-loodramen met daarop de stamsloten Dietz en Dillenburg. In de panelen op de wanden komen de namen van de leden van het Huis Oranje-Nassau voor, met daarboven 4 gipsen bustes. Boven de dubbele deur die naar de museumzaal leidt, bevindt zich een dubbelportret in reliëf van Emma en Wilhelmina, vervaardigd door de beeldhouwer Petrus van den Bossche naar Pier Pander.

Museumzaal

De monumentale museumzaal bezit een fraai beschilderd en verguld plafond. Langs de wanden bevindt zich aan 3 zijden een galerij die versierd is met een smeedijzeren hekwerk, waarin klimmende leeuwen zijn opgenomen. 
De museuminrichting is bewaard gebleven, en wordt nog steeds gebruikt om er objecten in te tonen. De wandvitrines, met daarin tegenwoordig onder andere kostuums en uniformen, komen van de Haagse firma H.P. Mutters. Ze zijn gemaakt van blank eikenhout. De tafelvitrines, uitgevoerd in hetzelfde materiaal, heeft de Rotterdamse firma C.H. Eckhart geleverd. Ze bevatten onder andere waaiers, serviezen, glas- en zilverwerk, wapens en snuifdozen. De 4 in 1900 geleverde messing vitrines zijn de laatste toevoeging aan de ruimte. Ook het elders in het gebouw aanwezige meubilair is geleverd door de eerder genoemde firma’s, terwijl de firma H. Pander & Zn. uit Den Haag verantwoordelijk is voor de stoffering.

In gebruik

De combinatie van een goed bewaard, rijk gedecoreerd interieur met een compleet, speciaal voor dit gebouw ontworpen meubilair maakt het Koninklijk Huisarchief samen met de archivalia, boeken en andere voorwerpen, een tegenwoordig zeldzaam voorbeeld van een laat 19de-eeuws archiefgebouw annex bibliotheek en museum. De bibliotheek, het archief en de museumzaal huisvesten nog steeds de koninklijke verzamelingen en zijn op afspraak te bezoeken.

Meer informatie

Bronnen

  • Loonstra, M. et al. (1996). Uit koninklijk bezit. Honderd jaar Koninklijk Huisarchief: de verzamelingen van de Oranjes. Zwolle: Uniepers
  • Loonstra, M. & B. Woelderink (1989). Het Koninklijk Huisarchief te ’s-Gravenhage. Amsterdam: Uniepers.
  • Koninklijkhuis.nl

     

Tekst: Yuri van der Linden
Foto's: Koninklijke Verzamelingen, Den Haag, Maarten Schuth

Reacties