U bent hier

Hotel Spaander, Volendam

Hotel Spaander

Hotel Spaander

Volendam is het meest door buitenlandse toeristen bezochte dorp en dat heeft Hotel Spaander een rijke erfenis aan bijzondere schilderijen opgeleverd, achtergelaten door kunstenaars sinds het einde van de 19de eeuw. 

Onbedorven dorpsleven

De internationale bekendheid dankt de vissersplaats aan de Franse schrijver van het boek La Hollande pittoresque uit 1873, dat de ogen opent voor de geïsoleerde en daarom ‘onbedorven’ dorpjes langs het IJsselmeer, toen nog de Zuiderzee. De vroege  (stoom)tramlijn vanuit Amsterdam vervoert toeristen die gefascineerd zijn door de dorpelingen in bonte klederdracht en kunstenaars die het eenvoudige leven van de vissers willen vastleggen. Vanaf 1875 doen meer dan 1500 schilders uit binnen- en buitenland het dorp aan; ze ontmoeten elkaar in het plaatselijke hotel van Leendert Spaander.

Kunstenaarskolonie

In 1881 neemt Spaander een café  over en bouwt dit uit met hotelkamers en zelfs met ateliers waar de schilders kunnen werken. Samen met zijn vrouw Aaltje en hun zeven aantrekkelijke dochters, gehuld in klederdracht, runt Spaander zijn hotel. Voor de ontwikkeling van Volendam als kunstenaarskolonie is de aanwezigheid van een hotel, en vooral de rol van de herbergier en zijn vrouw, van groot belang. Leendert en Aaltje zijn het eerste aanspreekpunt, ze regelen het onderkomen en de maaltijden, maar bieden ook hulp, bijvoorbeeld bij het zoeken naar schildersmodellen, het organiseren van avonden en het bieden van tentoonstellingsruimte. De herbergier is in die tijd een allround gastheer die het alle gasten – rijk of arm, afwijkend of niet – naar de zin probeert te maken.
Het is bijzonder dat hotel Spaander bewaard is gebleven, waar in bijna alle andere plaatsen zulke logementen zijn verbouwd, gesloten of gesloopt.

100 jaar terug

Wie het hotel nu binnenkomt vanaf de zijde van de haven, betreedt een wereld van meer dan 100 jaar geleden. Het interieur van het café is beschilderd met houtimitatie, een techniek waarbij de balken, wanden en plafonds met verf en een kammetje worden beschilderd met nerven en knoesten, alsof er sprake is van echt hout. De houten toog staat nog steeds te pronk opzij van de entree. De sfeer van de herberg wordt verder in stand gehouden door elektrische koperen kronen, een Friese staartklok en blauwwitte wandbordjes.

Wanden vol

Het meest indrukwekkend zijn de wanden, die vanaf de lambrisering tot het plafond zijn volgehangen met kunstwerken van de schilders die eens in het hotel verbleven. Een enkel werk is ‘nagelvast’, zoals een rijtje dansende, kermis vierende Volendammer mannen en vrouwen, waarin onmiskenbaar de hand van Willy Sluijter is te ontdekken. Hij heeft de schildering rechtstreeks op de wand aangebracht. Erboven hangt een rijtje (zelf)portretten van diverse kunstenaars. Andere werken zijn letterlijk een reclame voor het hotel, zoals ‘Artist kom binne’, van de Duitse schilder Carl Windels. Tot de rijke inventaris van Spaander behoort ook het gastenboek, waarin vanaf 1887 alle kunstenaars die er verbleven, hun handtekening hebben gezet.

Art hotel

Hotel Spaander herbergt een van de meest bijzondere hotelinterieurs van ons land, mede door de – grotendeels tentoongestelde – collectie schilderijen, die een onlosmakelijk onderdeel vormen van de geschiedenis van de plek. Door de recente naamgeving en marktpositionering als Art Hotel Spaander is een zelfbewuste stap gezet en is de collectie tot een ‘unique selling point’ van het hotel verheven.

Meer informatie

Bronnen

  • Dudley Barret, B. & A. Groeneveld (2009). Volendam Kunstenaarsdorp. Het Erfgoed van Hotel Spaander. Zwolle: uitgever
  • Dudley Barret, B. (2014). Volendam het magentadorp van Holland in Land of Water 3 (nov) 6-19

Tekst: Karel Loeff

Foto’s: Wouter van der Sar

Reacties