U bent hier

Academiegebouw Rijksuniversiteit Groningen

Academiegebouw Rijksuniversiteit Groningen

Academiegebouw Rijksuniversiteit Groningen

De vrijwel ongeschonden indeling en inrichting van het Academiegebouw in Groningen zijn opmerkelijk, zeker afgezet tegen de dynamische ontwikkelingen van het hoger onderwijs in de 20ste eeuw.

Verwoest

De Academia Groningana wordt in 1614 gesticht en midden in de stad gehuisvest in vervallen religieuze gebouwen. Eeuwen later komt in 1846-1850 een nieuw Academiegebouw tot stand, dat na een verwoestende brand in 1906 wordt vervangen door het huidige gebouw. Rijksbouwmeester Jan Vrijman maakt met grote voortvarendheid een ontwerp, met gebruik van de fundamenten en 5 zuilen van het verwoeste gebouw. Op 29 juni 1909 vindt de officiële opening plaats. Koningin Emma en prins Hendrik zijn aanwezig.

Portretten

Het interieurensemble van het nieuwe Academiegebouw bestaat uit een aantal vertrekken op de 1ste etage. Hier bevinden zich aan de lange gang de aula, de senaatskamer, de curatorenkamer en de faculteitskamers, ieder met subtiel onderscheid in inrichting en afwerking maar toch duidelijk een eenheid. De universiteit van Groningen is de 1ste in Nederland die de eigen hoogleraren laat portretteren, waarmee deze geëerd en de vertrekken gedecoreerd worden.

Curatorenkamer

Aan de westzijde ligt de curatorenkamer. Hier vergaderde aanvankelijk het college van curatoren; tegenwoordig zetelt hier het college van bestuur. Direct in het oog springen, op een groot vloerkleed, de lange vergadertafel met leeuwenpoten en de blauw beklede armstoelen voorzien van het universiteitswapen. De ruimte wordt verlicht met geelkoperen kroonluchters die ook wapenschilden bevatten.
Aan de wand hangen portretten van curatoren onder wie de eerste rector magnificus Ubbo Emmius. Even verderop prijkt een portret geschilderd door Isaac Israëls. Afgebeeld is Carel Geertsema. Onder diens leiding is na de vernietigende brand in 1906 het huidige gebouw tot stand gekomen. In de hoek bevindt zich een prachtig staand horloge uit het midden van de 18de eeuw.

Senaatskamer

Aan het andere einde van de gang ligt de senaatskamer met een volledige inventaris en volwaardige inrichting. De koningsblauw beklede stoelen staan strak in het gelid en boven de eikenhouten lambrisering hangen vele geschilderde portretten van hoogleraren. De grote, oude koperen kroonluchters zijn met de tijd meegegaan. Moderne spots aan het ophangsysteem vullen de hoeveelheid licht aan tot eigentijdse behoeften. Recht tegenover de entreedeur staat het bronzen borstbeeld van Petrus Camper (1722-1789), die geldt als een van de bekendste Groninger hoogleraren. Marie-Anne Falconet-Collot vervaardigt het borstbeeld in 1781. Koning Willem II koopt het stuk en schenkt het aan de Academie.

Faculteit geneeskunde

In de faculteitskamer van geneeskunde regisseert de kleur rood het palet. Deze komt terug in het vloerkleed, in de stoffering van de meubels en in het tafelkleed. De kleur wit vormt het fond van het vloerkleed, is op een deel van de lambrisering aangebracht en typeert de kegelvormige lampjes van de koperen kroonluchter. In het midden staan stoelen aan de rechthoekige tafel. De zetel met een in houtsnijwerk uitgevoerde esculaap komt de voorzitter toe. Tegen de wanden staan nog meer stoelen opgesteld. Tussen lambrisering en plafond hangen portretten van geleerde medici naast en boven elkaar. Een eikenhouten kast met fronton is deels gevuld met kartonnen dozen waarin de baretten en toga’s van de hoogleraren zitten.

In gebruik

Het Academiegebouw te Groningen is een veelzijdig en veelomvattend monument. Belangwekkende vertrekken zijn behouden én in gebruik gebleven zonder dat het historische karakter aan zeggingskracht heeft ingeboet. De consequente zorgvuldigheid van het universiteitsbestuur en het aandachtige beheer schragen de balans tussen geschiedenis, huidig gebruik en toekomst van de interieurs van het Academiegebouw.

Meer informatie

Bronnen

  • Oosterheert, J. (2009). In vol ornaat. Vier eeuwen Groningse senaatsgalerij. Groningen: Barkhuis
  • Smit, F. & A. Bierling (2006). Illustre School: het academiegebouw, historisch hart van academisch Groningen. Groningen: Universiteitsbibliotheek Groningen

Tekst: Michiel Verweij

Foto’s: Wouter van der Sar

Reacties